محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1760
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
الطاف ملوكانه شدند - بعضى خوانين و اشخاصى كه در قلعهء كهيز فارس و قلاع بلوچستان خدمت كرده بودند اين اوقات خلعت و نشان در حق ايشان على قدر مراتبهم مرحمت شد - اين اوقات حسب الامر اسلحهخانهء مخصوصى براى اسلحهء ممتازه و آلات حربيّهء سلطنتى بنا كرده و تمام اسلحهء سلاطين ماضيه و اين عهد همايون را كه همه ممتاز و مزيّن به طلا و مرصّع به جواهر و از كارهاى اساتيد قديمه و جديده بود در آنجا به نظم و ترتيب گذاشتند - و همچنين كتابخانهء مخصوصى براى كتب سلطنتى و قطعات خطوط اساتيد به وضع بسيار خوش بنا كردند - مبالغى تخفيف مالياتى به ارامنهء ساكن جلفا و بلوك فريدن اصفهان مرحمت فرمودند - و هم اين اوقات از طايفهء تركمانيه پانصد نفر سواره به عزم تاختوتاز به قريهء افريزه كه يكى از قراى سرحدى قوشخانه است آمده اهالى قلعه آنها را دفع داده پس از يأس تركمانان از غلبه بر آبادى به سوزانيدن و چرانيدن محصولات پرداختند . يزدان ويردى خان برادر سام خان ايلخانى مخبر شده قدرت اللّه آقا و غيره و سواره و شمخالچى و غيره را جمعآورى كرده به دفع آنها روانه شد ، از آن طرف هم تركمانان تدبيرى انديشيده قريب سه هزار سوار با بيل و كلنگ و نردبان بر سر قلعهء خيرآباد كه از قلاع سرحدى قوشخانه است آمده كه آنجا را تصرّف كنند سواره و شمخالچى دولتى جلو آنها را گرفته و با آنكه جمعيت قشون ظفرنمون زياده از چهارصد نفر نبود آن سه هزار نفر تركمان را منهزم و متفرّق نمودند نظر به اين حسن خدمت يزدان ويردى خان يك ثوب جبّهء ترمه و يك قطعه نشان از مرتبهء اوّل سرهنگى با حمايل آن براى معزى اليه انفاذ و مرحمت شد - ميرزا حسن خان برادر مرحوم ميرزا تقى خان به نيابت حكومت عراق منصوب گرديد - حبيب اللّه خان پسر خسرو خان كرمانى كه رؤساى اشرار بلوچ را به دار الخلافه آورده بود به عطاى يك طاقه شال ترمه و يك ثوب قباى زرى مفتخر گرديد - يك دسته از تراكمهء اتكنشين در بعضى از حدود خراسان بناى قلعه ساختن گذارده بودند . محمّد رحيم خان نايب الحكومهء بجنورد مستحضر شده بر سر آنها رفته آنها را متفرّق ساخته و قلعه كه ساخته بودند به كلّى خالى ماند - جناب احمد وفق افندى ايلچى كبير دولت عثمانى از دربار همايون رخصت انصراف حاصل و به يك قطعه